Zastanawiacie się, jaki ptak naśladuje dźwięki? Spotkanie z lirogonem

Jeżeli sądziliście, że tylko papugi żako są mistrzami w naśladowaniu dźwięków, to nic bardziej mylnego. Okazuje się, że fascynujące talenty do imitacji mają również gatunki znane z naszych rejonów – szpaki zwyczajne oraz sójki zwyczajne. Mają jednak wyprzedzającego ich wszystkich prawdziwego mistrza w tej dziedzinie – pochodzącego z Australii lirogona, który nie tylko z łatwością naśladuje odgłosy wydawane przez inne ptaki, ale również śmiało imituje dźwięki mechaniczne, takie jak stukot przejeżdżającego pociągu, brzmienie instrumentów muzycznych czy nawet huki eksplozji.

Lirogony – charakterystyka

Lirogon to niezwykle fascynujący ptak należący do rzędu wróblowatych, do którego zalicza się jedynie dwa gatunki: lirogony wspaniałe oraz lirogony Alberta zwane również skromnymi, mniej efektownymi pod względem wyglądu. Swoim wyglądem przypominają więcej ptaki grzebiące, takie jak bażanty, niż typowe wróblowe. Stały się drugimi, obok kruków, największymi ptakami z rzędu wróblowatych.

Samiec lirogona wspaniałego to imponujące stworzenie – osiąga wielkość do 130 cm z czego około połowa to górujący nad calą sylwetką, okazały ogon. Samica jest nieco skromniejszych rozmiarów – mierzy maksymalnie 86 cm. Rzucający się w oczy ogon samców lirogonów wspaniałych składa się aż z 16 przekształconych sterówek. Wieńczą je dwa, największe, które swoim brązowo-białym kolorze z czarnymi pręgami i czarnymi końcówkami wyróżniają się na tle innych. Są one wygięte w kształt liry, od czego ptaki te zawdzięczają swoją nazwę.

Lirogon Alberta to okaz nieco mniejszy niż jego wspaniały kuzyn. Samce osiągają wielkość do 90 cm, a samice do 75 cm. W wyglądzie jest nieco podobny do lirogona wspaniałego. Również dominuje tu brązowy kolor na grzbiecie i skrzydłach, a kremowy lub beżowy na brzuchu, jednak jego ogon nie jest tak efektowny.

Cechy, które oba gatunki mają wspólne, to:

• długie silne nogi przystosowane do grzebania,
• krótkie i zaokrąglone skrzydła, które sprawiają, że te ptaki wyjątkowo słabo poderwują się w powietrze. Przeważnie używają skrzydeł do szybowania między drzewami lub wtedy, gdy chcą się dostać na ziemię,
• świetne umiejętności biegania i skakania, które pozwalają na łatwe wspinanie się na drzewa.

Dieta lirogonów opiera się na bezkręgowcach, takich jak dżdżownice, larwy czy dorosłe owady, które wygrzebują z ziemi dzięki swym adaptacyjnym pazurkom. Dietę te uzupełniają nasionami, które stanowią pokarm roślinny.

Gdzie żyje lirogon?

Lirogon to gatunek pochodzący z Australii, zaliczany do jednych z najstarszych gatunków zamieszkujących ten kontynent. Skamieniałości lirogonów, odnalezione przez archeologów, datowane są na okres sprzed 15 mln lat. Pierwsze okazy schwytano już w 1840 roku, a gdy udało się je rozmnożyć, okazało się, że ptaki te są gniazdownikami. Dokładniejsze badania wykazały, że lirogony należą do wróblowatych.

Lirogon wspaniały zamieszkuje górskie lasy eukaliptusowe, lasy podzwrotnikowe i strefy umiarkowanej. Spotkamy go także w Tasmanii oraz w parkach miejskich na wschodnim wybrzeżu Australii. Lirogon Alberta natomiast, preferuje gęste i wilgotne lasy podzwrotnikowe w południowym Queensland. Oba gatunki prowadzą dzienny styl życia, wybierając jako miejsce odpoczynku drzewa, na które wspinały się poprzez skoki z gałęzi na gałąź.

Obserwacja tych ptaków w ich naturalnym środowisku jest nie lada wyzwaniem. Są to gatunki bardzo nieufne i skryte. Gdy zauważą potencjalne zagrożenie, zaczynają wydawać głośny alarm i chowają się do wyszukanych kryjówek.

Lirogony – rozród

Lirogony przystępują do rozrodu raz w roku, od kwietnia do października. Po widowiskowych tokach z udziałem śpiewu i tańca samca, samica przystępuje do budowy gniazda.

Zadanie wysiadywania i opieki nad potomkiem spoczywa wyłącznie na samicach. Gniazdo, którym się opiekuje, niezbyt schludne i mające kształt kuli, znajduje się zwykle na ziemi lub tuż nad nią. Zbudowane jest z różnych materiałów roślinnych i wyścielone puchem. Samica lirogona składa do gniazda zazwyczaj pojedyncze jajo, które wysiaduje przez około 50 dni. Pisklęta wykluwają się nagie i ślepe. Gniazdo opuszczają dopiero po kolejnych 50 dniach, a po wypierzeniu jeszcze pozostają przy samicy do 8 miesięcy. Dorosłe upierzenie zyskują w wieku 2 lat, a dojrzałość płciową między 5 a 6 rokiem życia — samice, i 6-8 rokiem życia — samce. Ptaki te dożywają nawet do 30 lat.

Jakie dźwięki potrafią wydawać lirogony?

Krtań lirogonów jest umięśniona i bardziej rozwinięta niż u jakichkolwiek innych ptaków śpiewających, dlatego potrafią one wydawać najbardziej nietypowe odgłosy. Melodia lirogonów może składać się z najrozmaitszych własnych głosów oraz z najbardziej nieoczekiwanych dźwięków, które ptaki te były kiedyś w stanie usłyszeć.

Daje to niesamowite rezultaty w warunkach naturalnych, gdzie lirogony w swoje śpiewy wplatają najczęściej odgłosy wydawane przez zwierzęta występujące w ich otoczeniu. Najczęściej są to odgłosy wydawane przez koale, psy dingo a także śpiew innych ptaków. Z kolei lirogony mieszkające w parkach miejskich potrafią znakomicie naśladować dźwięki urządzeń, które mają okazję słyszeć. Alarm samochodowy, dzwonek telefonu, strzał ze strzelby, migawka aparatu fotograficznego, wycie psa czy płacz dziecka – to tylko nieliczne z szerokiej palety dźwięków, które potrafią naśladować lirogony.